Wat als je met je gezin bent gevlucht uit het land waar je geboren bent, je jarenlang niet terug kunt keren omdat je vader een vooraanstaand leider van de oppositie is? Wat als je vader jaren geleden is ontvoerd, de tekenen van leven zijn gestopt, maar je niet weet wat er met hem is gebeurd? Wat als de revolutie de gevreesde dictator in je geboorteland na een jarenlang schrikbewind afzet en je eindelijk weer voet op bekende grond kan zetten?

The Return. Fathers, sons and the land between (2016) van de Libische schrijver Hisham Matar draait om deze vragen. Gesitueerd in maart 2012, een half jaar nadat de dictatuur van Qadaffi in Libië omver is geworpen, kan Hisham terugkeren naar het land wat hij met zijn vader, moeder en broer in 1979 ontvluchtte. Zijn vader, Jaballa Matar, bleef ook buiten Libië politiek actief en werd in 1990 in Caïro gekidnapt. De Egyptische veiligheidsdiensten wilden doen geloven dat zij Jaballa hadden, maar enkele jaren later arriveren er enkele brieven vanuit de beruchte Abu Salim gevangenis in Tripoli. Jaballa zit gevangen in de hel, samen met twee ooms, twee neven en nog meer mensen die zich tegen de dictatuur van Qadaffi keerden.

Wat er tijdens het regime van Qadaffi precies in Libië is gebeurd, evenals hoe de Italiaanse kolonisatie het land heeft getekend, is grotendeels in vergetelheid geraakt. The Return is alleen daarom al een waardevol tijddocument: minutieus beschrijft Matar hoe de mensen in Libië worden onderdrukt, politieke tegenstanders aan de vreselijkste martelingen worden onderworpen en duizenden mensen naamloos worden geëxecuteerd. Doorgaan met het lezen van “The Return”