Zoeken

Vluchtcollage

Categorie

Documentaire

Dokter Co

Iedereen heeft zijn taakje”, het is de gevleugelde uitspraak van dokter Co. Dokter Co is een begrip in Amsterdam, dag in dag uit is hij in touw voor mensen die normaliter nauwelijks tot geen toegang tot medische zorg hebben: dak- en thuislozen, mensen zonder papieren. Met enkele vluchtelingen stond hij aan de wieg van Wij Zijn Hier: hij hielp met het bouwen van de tent in de tuin van de Protestante Diaconie in september 2012 – het begin van een beweging die ruim vijf jaar verder een begrip is in Amsterdam en daarbuiten, een beweging die de onhoudbare positie van afgewezen asielzoekers in Nederland zichtbaar maakt.

Dokter Co is ondertussen 81 jaar, maar dat weerhoudt hem er niet van elke dag te beginnen bij de deur van de nachtopvang (ook wel bekend als Bed-Bad-Brood-opvang) in Amstelveen om de bewoners, die om 9:00 uur op straat worden gezet, een goede morgen te wensen. De rest van de dag fietst hij kriskras door Amsterdam, en verleent hij medische hulp aan iedereen die het nodig heeft. Als mannen en vrouwen zonder verblijfspapieren dokter Co bellen, springt hij direct op de fiets en doet wat hij kan. Doorgaan met het lezen van “Dokter Co”

De bussen van Hasan Huremovic

Ter gelegenheid van het sluiten van het Joegoslavië-tribunaal eind december 2017 maakte Andere Tijden een aflevering over Hasan Huremovic, een Bosniër uit Rotterdam die op eigen houtje probeerde de vluchtelingen als gevolg van de oorlog op de Balkan te helpen. Zijn private acties bleven niet onopgemerkt en hebben grote gevolgen gehad voor het nationale beleid van Nederland ten opzichte van vluchtelingen uit het voormalig Joegoslavië, zo maakt de aflevering duidelijk. Doorgaan met het lezen van “De bussen van Hasan Huremovic”

Vergeet mij niet

Voor schoolgaande kinderen is het na de zomervakantie spannend: misschien is er een nieuwe leerling in de klas, misschien is er iemand weg, of heb je zelfs een hele nieuwe klas. Voor de kinderen van basisschool De Verrekijker is elke dag als na de zomervakantie. Ze weten nooit of hun klasgenootjes er zullen zijn: misschien kwam de politie wel in de ochtend en zijn ze in een auto gezet “terug naar hun eigen land”. Welkom op de school voor kinderen van afgewezen asielzoekers. Doorgaan met het lezen van “Vergeet mij niet”

Stranger in Paradise

Een klaslokaal, een krijtbord, een dozijn verwachtingsvolle ogen gericht op de leraar vooraan. “Welkom. Welkom in Europa. Welkom op het oude continent,” zo begint de leraar de les. Dit is geen gewone les. In de klas zitten migranten, asielzoekers, gelukszoekers, vluchtelingen. De leraar is een lange, blanke man die de leerlingen zal uitleggen hoe het zit. Welkom to Stranger in Paradise. Doorgaan met het lezen van “Stranger in Paradise”

Superfort Europa

Alweer meer dan een jaar geleden, op 18 maart 2016, werd de beruchte “Turkije-deal” gesloten. Bejubeld en gehaat, verwelkomd of met grote afkeer uitgesproken: het is een feit dat Turkije geld krijgt om vluchtelingen tegen te houden. Likkebaardend vertellen politici over het grote succes van deze deal, want beduidend minder vluchtelingen steken per boot de grens tussen Turkije en Griekenland over. Kritiek op de schending van fundamentele mensenrechten en de uitholling van het vluchtelingenverdrag, zoals in een recent verschenen rapport van Oxfam Novib, wordt nauwelijks gehoord: minder, minder, minder – toch?

Bloed kruipt waar het niet gaan kan, nu de situatie in Griekenland zogenaamd is opgelost, richt Europa haar blik op de andere kant van de Middellandse Zee: Afrika. Vluchtelingen komen namelijk niet alleen uit het door oorlog verscheurde Syrië, ook mensen geboren in diverse Afrikaanse landen zoeken een veilig heenkomen. Ook zij proberen per boot de Middellandse Zee over te steken – als ze al de verschrikkingen van de tocht door de Sahara en (meestal ook) van extreem gewelddadige gevangenschap in Libië overleven. De boten vertrekken uit Libië, maar Europa is op zoek naar meer landen als Turkije om deals mee te sluiten. Doorgaan met het lezen van “Superfort Europa”

Via Genua

De afgelopen drie weken zond de VPRO de serie Via Genua uit, waarin de schrijver en dichter Ilja Leonard Pfeijffer een rondleiding door zijn woonplaats Genua geeft, met in het bijzonder aandacht voor de vele immigranten die al lang een centrale plek innemen in de stad. Al langer schrijft Pfeijffer in columns en gedichten over de vluchtelingenproblematiek in zijn nieuwe thuisstad. Nu schetst hij in drie afleveringen een beeld van een stad die kraakt in haar voegen vanwege de toestroom van de vele vluchtelingen de afgelopen jaren, een stad die verkeert in een noodsituatie. Omineus roept de dichter ons in de introductie van elke aflevering toe: “Je zou wellicht in de illusie kunnen verkeren dat dit Europa is, maar je vergist je, goede vriend, dit is Afrika!” Doorgaan met het lezen van “Via Genua”

Knuffeltelevisie

Terwijl het debat over de “vluchtelingencrisis” telkens weer nieuw leven wordt ingeblazen en de moeilijkheden rondom integratie van “nieuwkomers”, “statushouders” of “nieuwe Nederlanders” uitvoerig worden besproken, krijgen de mensen waar het uiteindelijk om gaat een plek in het Nederlandse televisielandschap. Niet alleen in speciale programma’s over vluchtelingen, maar ook als onderdeel van reguliere programma’s.

Op 18 januari jl. werden er twee van dit soort uitzendingen op de televisie getoond. Zapps Puberruil liet de uit Syrië gevluchte Fadi ruilen met Pim, diezelfde avond werd in Nederland verhuist van AVROTROS de verhuizing van het gezin van Ahmad parallel aan de verhuizing van Barbara en Daan gefilmd. Is dit een nieuw fenomeen? Wat zien we als we verder kijken? Doorgaan met het lezen van “Knuffeltelevisie”

De Muur 

De bekroonde serie De Muur (2014) heeft deze winter een vervolg gekregen. Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 leek een wereld zonder muren dichterbij, zo introduceert de VARA de serie, maar de wereld kent vele muren en grenshekken. In deze serie wordt telkens een bepaalde grens eruit gelicht door presentator Menno Bentveld. De beroemde muur tussen Mexico en de Verenigde Staten, de muur tussen Israël en Palestina en de muur tussen Noord- en Zuid-Korea werden in 2014 al bezocht.

Nu, in 2016, worden zeven nieuwe muren bekeken, want er lijken alleen maar meer muren, hekken en grenzen te worden opgetrokken. Afgelopen jaar hoorden we hoe de Balkanlanden hun grenzen sloten, Hongarije een hek opwierp en rondom Calais werd eveneens een enorme muur gebouwd. De muur bij de Spaanse enclave Ceuta bij Marokko bespraken we hier eerder en wordt ook door Bentveld eruit gelicht. De muur die hier centraal staat: de grens tussen Zimbabwe en Botswana, die in aflevering drie wordt bezocht.

Doorgaan met het lezen van “De Muur “

De Trek

“De Smokkelaar”, “de Xenofoob”, “de Drenkeling”  en “de Gedeporteerde”. Het zijn de titels van de vier documentaires die Bram Vermeulen maakte om “nu niet eens over, maar met de hoofdrolspelers in het migratiedebat te praten”. Over in plaats van met, dat klinkt altijd goed in de oren. Lukt het Vermeulen om in gesprek te raken? Welke verhalen vertelt hij? Kijk verder met De Trek (2016). Doorgaan met het lezen van “De Trek”

Americanos

Je bent wat je eet”. In beeld een ronddraaiende schijf met daarop een bordje kraaiensoep, een taco, een potje bonen, een klef broodje, een laatste tamal. In de vijfdelige serie Americanos is het eten een rode draad die de reis van Latijns-Amerikanen naar de VS vastlegt. Stef Biemans reist vanaf Guatamala naar de Verenigde Staten van Amerika, langs “de meeste gebruikte migrantenroute ter wereld”. Waarom maken mensen deze reis? Wat hopen ze in de Verenigde Staten te vinden? Doorgaan met het lezen van “Americanos”

Muziek op de vlucht

Over de Jungle van Calais is veel geschreven. Het onofficiële vluchtelingenkamp aan de Franse kust is veelvuldig gefilmd, gefotografeerd, beschreven en er is veel over getheoretiseerd. Het zijn verhalen over het kamp als geheel, over de ellende of juist de veerkracht van de mensen. De Nederlandse documentairemaker Frans Bromet voegde kort geleden met Muziek op de vlucht (2016) een nieuwe documentaire toe aan de verzameling die het kamp bij Calais vastlegt. Doorgaan met het lezen van “Muziek op de vlucht”

The Land Between

In Marokko ligt een Spaanse enclave: ben je in Melilla, dan ben je op Europees grondgebied en gelden Europese wetten. Al zeker twintig jaar probeert men in Melilla toegang tot de EU te controleren. In de bergen voor Melilla overleven vluchtelingen die veiligheid in Europa willen zoeken. Filmmaker David Fedele legde het leven in de bergen en de strijd om Europa te bereiken vast in The Land Between (2014).

Doorgaan met het lezen van “The Land Between”

Home

Ik ben niet anders dan een vagebond die door de natuur wandelt”. Het zijn de woorden van Cyriaque Kouenou, vastgelegd door Ramon Gieling in de documentaire Home (2015). Kouenou ontvluchtte Ivoorkust nadat een kritisch lied van hem op de radio werd gespeeld. Zijn vader werd vermoord, Kouenou komt in Nederland terecht, waar zijn asielaanvraag wordt afgewezen en hij op straat belandt. Als hij hoort van een tentenkamp in Osdorp sluit hij zich aan bij zijn broeders en zusters van We Are Here. Doorgaan met het lezen van “Home”

Speciale vlucht

Wanneer je asiel vraagt, heb je altijd de kans dat je aanvraag wordt afgewezen. In de logica van de immigratiedienst ga je dan terug naar het land waar je vandaan komt. Maar hoe ziet die terugkeer er uit? In de documentaire Vol spécial (Speciale Vlucht) van Fernand Melgar uit 2011 krijg je een unieke kijk op de praktijk van terugkeer. Kijk verder in Frambois, één van de deportatiecentra in Zwitserland. Doorgaan met het lezen van “Speciale vlucht”

Grenzen

Met een Nederlands paspoort vergeet je wel eens dat er grenzen in Europa zijn. Tanken in Duitsland, weekendje weg naar Antwerpen of Parijs, alles kan. Een verkeersbord vertelt je dat je in een ander land bent, ongemerkt ben je de grens over gegaan. Maar dat is één verhaal over grenzen. Een klein verhaal, waar relatief weinig mensen wereldwijd zich in zullen herkennen. Het is niet gewoon om zo van het ene naar het andere land te rijden, ongemerkt de grens te passeren. Doorgaan met het lezen van “Grenzen”

Het is uw land

Sinds 2007 bestaat er in Nederland een speciale dienst die mensen zonder verblijfsrecht uit het land moet laten vertrekken. De Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) probeert in speciale vertreklocaties mensen te bewegen Nederland te verlaten. Documentairemaker Kees van Vlaanderen kreeg in 2014 voor het eerst toegang tot zo’n locatie en mocht filmen tijdens de zogenaamde “vertrekgesprekken”. Het resultaat: de documentaire Het is uw land. Doorgaan met het lezen van “Het is uw land”

Outlawed

In theorie is het zo makkelijk: wordt je asielaanvraag afgewezen? Dan moet je weg. Je kunt in beroep bij de rechtbank, maar die procedures lopen zelden op een positief besluit uit. Zegt ook de hoogste rechter “nee”, dan ben je uitgeprocedeerd en moet je echt weg. Maar wat als je niet weg kan? Mr. Bogaers verwoordt het in de documentaire Outlawed als volgt: “Wat gebeurt er nu als je uitgeprocedeerd bent? Wat betekent dat voor een persoon? Dat is heel eenvoudig de straat. Mensen komen op straat te staan en worden geacht van de lucht en van de zon te leven. Geen onderdak, geen kleding, geen medische verzorging, geen enkel recht. En vogelvrij.” Doorgaan met het lezen van “Outlawed”

De Oversteek

Waarom vluchten mensen van huis en haard? En hoe ziet zoiets abstracts als “vluchten” er dan eigenlijk uit? In de documentaire De Oversteek (2015) leggen vluchtelingen uit Syrië hun reis vast. Als kijker volg je journalisten, musici, mensen die werden opgepakt omdat ze tegen het regime in Syrië protesteerden. In eerste instantie vluchtten ze naar Egypte, één van de weinige landen waar je met een Syrisch paspoort zonder visum mag binnenkomen. Maar ook in Egypte mogen ze al snel niet meer zijn. Om deportatie naar Syrië te voorkomen, vluchten ze verder. Doorgaan met het lezen van “De Oversteek”

Verloren levens

Op papier is het Nederlandse asielsysteem duidelijk: mensen krijgen óf wel óf niet een verblijfsvergunning. Met verblijfsvergunning mag het asielzoekerscentrum worden verruild voor “een plek in de maatschappij”, zonder is de asielzoeker verplicht Nederland te verlaten. Dat veel mensen het land niet kunnen (of willen) verlaten, is een feit. Deze mensen belanden vaak, zoals dat dan wordt genoemd, “in de illegaliteit”. Maar wat betekent dat, leven in de illegaliteit? Doorgaan met het lezen van “Verloren levens”

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑