Zowel in 1954 als in 1975 sloegen de ouders van de Vietnamees-Amerikaanse schrijver Viet Thanh Nguyen op de vlucht. Eerst van Noord-Vietnam naar Zuid-Vietnam, maar toen ook daar het geweld om zich heen sloeg, vluchtten ze opnieuw om uiteindelijk in de Verenigde Staten veiligheid te vinden. Ze vluchtten met hun twee zoons, Thanh Nguyen slechts vier jaar oud. Eén ging naar Harvard, de ander naar de Universiteit van California en werd een beroemd auteur.

Viet Thanh Nguyen onderzoekt als professor English and American Studies and Ethnicity onder andere de Vietnamoorlog en publiceert hier veel over, maar daarnaast schrijft hij fictie. Voor zijn debuutroman The Sympathizer (2015) won hij de Pulitzer Prijs. Zijn korte verhalen zijn onlangs verzameld in de bundel The Refugees (2017) met als opdracht “for all refugees, everywhere”.

The Refugees is een verzameling van acht verhalen die Viet Thanh Nguyen schreef, die allen over Vietnamese vluchtelingen gaan. Elk verhaal opent een eigen universum met een eigen perspectief op de Vietnamoorlog, met als gemene deler dat de verhalen allen in het heden zijn gesitueerd en de oorlog iets is om op terug te kijken en te reflecteren.

Thanh Nguyen hanteert kunstig verschillende perspectieven die overtuigend een bepaalde beleving en beeld neerzetten. Zo staat in “The Americans” de Amerikaanse oud-piloot James Carver centraal, die jaren na de Vietnamoorlog terugkeert naar Vietnam omdat zijn dochter verliefd is geworden op een Vietnamese man die de landmijnen opruimt die de Amerikanen destijds hebben neergelegd. Conflicterende werelden raken in het verhaal vervlochten, en laten zien dat de oorlog jaren later nog altijd voor ongemak en conflict zorgt.

War Years” is een kort verhaal dat verteld wordt vanuit het perspectief van het kind in de Vietnamese diaspora in de Verenigde Staten. Zijn moeder heeft een winkel en het leven kabbelt rustig voort tot in 1983 mevrouw Hoa de winkel binnenkomt en publiekelijk vraagt om steun voor het vaderland. Wat doe je wanneer je gevraagd wordt het regime te steunen dat je bent ontvlucht?

Het merendeel van de verhalen is gesitueerd in de Verenigde Staten van de jaren 80 tot nu, maar in “Fatherland” vindt de lezer zich in Vietnam na de oorlog. Tienermeisje Phuong vertelt over haar vader, na de Vietnamoorlog werd veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf, en wiens eerste vrouw met haar drie kinderen per boot het land ontvluchtte. Hij stichtte na zijn vrijlating een tweede gezin en noemde zijn kinderen hetzelfde als zijn eerste kinderen, wat een bevreemdende competitie teweeg brengt tussen Phuong 1, die in Amerika woont en succes na succes beleeft, en Phuong 2, die in Vietnam haar hoofd boven water probeert te houden. Het eerste gezin is haast mythisch totdat Phuong 1, die zich Vivian noemt, ineens op bezoek komt in Vietnam en de façade van schone schijn langzaam afbrokkelt.

Viet Thanh Nguyen is een meester is het wisselen van verteller en personages. De gekozen perspectieven overtuigen en geven verschillende blikken op een gedeeld verleden weer: de oorlog in Vietnam, de vlucht voor het geweld en het leven na de oorlog, zowel als vluchteling in het buitenland, als veteraan van de oorlog, alsook als van mensen die gebleven zijn.

VERDER LEZEN:
Viet Thanh Nguyen. The Refugees. London: Corsair, 2017.
Een Nederlandse vertaling wordt maart 2018 verwacht.